Aktualne wydanie nr 1/2018

Działania Straży Granicznej w zakresie zwalczania przestępczości dotyczącej przemytu zabytków

W artykule przedstawiono informacje na temat działań Straży Granicznej w zakresie zwalczania przestępczości skierowanej przeciwko zabytkom. Dokonano w nim też oceny aktualnej sytuacji przemytu zabytków. Zaprezentowana problematyka została podzielona na części dotyczące kompetencji Straży Granicznej, obecnej sytuacji przemytu zabytków, danych statystycznych z zakresu prowadzonych postępowań przygotowawczych, inicjatyw szkoleniowych, współpracy międzynarodowej oraz przykładów prowadzonych spraw.

Falsyfikaty dzieł sztuki w procesie karnym. Wybrane aspekty wykrywcze i dowodowe

Falsyfikaty dzieł sztuki są przedmiotem nielegalnego obrotu dziełami sztuki. Efektywność postępowań karnych dotyczących fałszerstw dzieł sztuki ma kluczowe znaczenie dla zwiększania pewności rynku sztuki. W artykule przedstawiono najistotniejsze źródła pierwszych informacji o fałszerstwach dzieł sztuki oraz omówiono czynności wykrywcze i dowodowe, które powinny być realizowane w sprawach dotyczących fałszerstw dzieł sztuki. Zwrócono uwagę na konieczność odpowiedniej dokumentacji dzieła sztuki w ramach czynności oględzin. Księgi ewidencyjne zabytków, które powinny być prowadzone przez podmioty gospodarcze wyspecjalizowane w zakresie obrotu zabytkami, mogą być uznane za dobre źródło informacji o dziełach sztuki i ekspertyzach. Istotne jest również korzystanie z odpowiednio wykwalifikowanych biegłych, którzy powinni zweryfikować autentyczność dzieła sztuki, stosując różne metody badawcze. Badania identyfikacyjne dzieł sztuki nie są łatwe, ponieważ wymagają przeprowadzenia kompleksowych analiz – warstwy historyczno-stylistycznej, sygnatury, jak i składu chemicznego materiałów zastosowanych przez artystę.

Działania rozpoznawcze  i zabezpieczające  w procesie odzyskiwania  skradzionych dzieł sztuki

Artykuł ma na celu przybliżenie zagadnień związanych z problematyką odzyskiwania skradzionych dzieł sztuki z perspektywy konserwatora współpracującego z organami ścigania. W tekście opisano procedury postępowania z artefaktami, od momentu przejęcia, przez zabezpieczenie, transport i prawidłowe magazynowanie. Kolejnym etapem działania jest pozyskanie istotnych dla śledztwa informacji poprzez wnikliwą obserwację obiektów, analizę ich zniszczeń, odnalezienie śladów fachowych interwencji konserwatorskich i amatorskich „napraw”. Uzyskana w ten sposób wiedza musi zostać skonfrontowana z danymi archiwalnymi dotyczącymi badanych zabytków. Praca z dziełem sztuki jest często zadaniem trudnym i żmudnym, wymagającym wiedzy wykraczającej poza standardy postępowania z mieniem skradzionym oraz obligującym Policję do współpracy z gronem cywilnych specjalistów. W procesie odzyskiwania tego rodzaju obiektów istotny jest każdy etap pracy, zarówno w czasie poszukiwania, identyfikacji, odnalezienia, po przebieg procesu rozpoznawczego i dowodowego, tak aby odzyskanie było skuteczne prawnie. Jednocześnie na każdym etapie postępowania należy pamiętać o zachowaniu ostrożności podczas obchodzenia się z dziełem sztuki.

Kradzieże  zabytków sakralnych z terenu województwa zachodniopomorskiego

Przestępstwa kradzieży zabytków sakralnych nie są skodyfikowane w polskim Kodeksie karnym. Zaliczają się one do przestępstw przeciwko mieniu i w obecnym stanie faktycznym stanowią promil liczby przestępstw z tego działu, jednakże są niezmiernie ważne dla historii i dziedzictwa narodowego.

Międzynarodowa współpraca policyjna w zwalczaniu przestępczości skierowanej przeciwko dobrom kultury oraz cennym przedmiotom zabytkowym

W artykule przedstawiono międzynarodową wymianę informacji policyjnych w ramach zwalczania przestępczości przeciwko zabytkom, która jest prowadzona głównie kanałem Interpolu – jedynej międzynarodowej organizacji policyjnej dysponującej bazą danych skradzionych dzieł sztuki. W swoich działaniach zorientowanych na zapobieganie i zwalczanie przestępczości przeciwko zabytkom współpracuje z UNESCO, ONZ, Europolem, Światową Organizacją Celną (World Customs Organization – WCO) i Międzynarodową Radą Muzeów (ICOM). W 1996 r. posiadane przez Interpol informacje zostały zdigitalizowane i uruchomiono automatyczną bazę danych Works of Art (WOA), która zawiera obecnie 50 500 pozycji, w tym 816 zarejestrowanych na wniosek Polski. Jej przeszukiwanie jest możliwe na podstawie wielu kryteriów. Skradzione przedmioty są rejestrowane w bazie WOA w sposób manualny i wyłącznie przez pracowników komórki ds. dzieł sztuki w Sekretariacie Generalnym Interpolu, na zlecenie krajowych biur państw członkowskich. Międzynarodowa współpraca policyjna prowadzona w ramach Interpolu pozwoliła na zabezpieczenie i odzyskanie wielu cennych przedmiotów wywiezionych nielegalnie za granicę, pochodzących z kradzieży na terytorium Polski, a także tych pochodzących z kradzieży w innych państwach, które zostały ujawnione przez polskie służby.